Hành trình thắp sáng ánh điện vùng nông thôn Quảng Ngãi

  • Cập nhật ngày 01/10/2019
Ngày 01/7/1989, tỉnh Quảng Ngãi tái thành lập. Từ dấu mốc ấy, hàng loạt các tổ chức, sở ban ngành, đơn vị tách ra từ tỉnh Nghĩa Bình. Những ngày đầu tách tỉnh đầy gian khó, các công tác liên quan đến kinh tế, cơ sở hạ tầng còn ngổn ngang. Ngành Điện cũng không ngoại lệ. Cuộc sống người dân, đặc biệt là vùng nông thôn Quảng Ngãi đặc biệt khó khăn vì thiếu điện sinh hoạt, chưa nói đến điện sản xuất. Ước mơ có điện dần dần trở thành hiện thực nhờ sự chỉ đạo quyết liệt của chính quyền trung ương đến địa phương, từ quyết tâm của Tập đoàn Điện lực Việt Nam và Tổng công ty Điện lực miền Trung. Và ánh điện sáng nhờ vào nỗ lực không mệt mỏi của những người làm ngành điện ở Quảng Ngãi suốt 30 năm qua.
Hành trình thắp sáng ánh điện vùng nông thôn Quảng Ngãi

Thi công cải tạo lưới điện huyện Đức Phổ - Quảng Ngãi

Gian nan điện nông thôn trong những ngày đầu

Quảng Ngãi thời điểm vừa tái lập là một tỉnh thuần nông lạc hậu, kinh tế hoàn toàn phụ thuộc vào nông nghiệp. Trong thời gian này, tỉnh tập trung phát triển sản xuất, ổn định đời sống nhân dân. Nhu cầu sử dụng điện cho sản xuất và sinh hoạt ngày càng cao, nhưng nguồn điện được cấp từ các nhà máy điện diesel không đáp ứng được yêu cầu, dẫn đến tình trạng thiếu điện.

Vào thập niên 80 thế kỷ trước, trước yêu cầu phát triển của tỉnh nhà, cần phải có nguồn điện lớn để phục vụ sản xuất, đặc biệt là cho mục đích nông nghiệp, cấp điện cho các trạm bơm tưới, tiêu nông nghiệp, được sự chi viện của Trung ương, ngành điện đã điều về thị xã Quảng Ngãi 4 máy phát điện GM-2100, 3 máy Super-400; xây dựng mới trạm diesel Đức Phổ với công suất lắp đặt hơn 700kW. Điện khi ấy tập trung ở khu vực thành thị, ưu tiên dành cho những điểm trọng yếu để phát triển kinh tế. Vùng nông thôn vẫn dùng đèn dầu. Điện sinh hoạt vẫn còn là ước mơ xa vời của đa số người dân Quảng Ngãi lúc bấy giờ.

Nỗ lực đầu tiên là chủ động xây dựng nguồn điện tại chỗ ở một số huyện miền núi, khi lưới điện chưa phát triển lên được. Thuỷ điện Cà Đú (Trà Bồng), thuỷ điện Di Lăng (Sơn Hà) ra đời để phục vụ sản xuất và đời sống nhân dân tại thị trấn của huyện. Tuy nhiên, nguồn điện chập chờn vì máy móc, lưới điện không liên kết.

Ngày 26/01/1992 mở ra một bước ngoặc lớn cho ngành điện ở Quảng Ngãi trạm 110kV Núi Bút được đưa vào sử dụng. Quảng Ngãi chính thức nhận điện lưới quốc gia. Bắt đầu từ đây, hệ thống lưới điện trung áp, hạ áp trở thành hệ thống phân phối, đưa điện quốc gia về khắp vùng quê Quảng Ngãi. Đã có điện lưới quốc gia nên quyết tâm của ngành Điện phải làm sao thắp sáng được vùng nông thôn.

Vươn lên núi cao, ra hải đảo, về vùng sâu, vùng xa

Sau khi được thành lập, ngành điện Quảng Ngãi vừa ra sức cải tạo hệ thống cơ sở hạ tầng đang có, tìm nguồn vốn đầu tư mở rộng lưới điện. Quyết tâm phải phủ sóng nguồn điện 100% các địa phương trong tỉnh sau 30 năm đã được hoàn thành.

Tháng 8/1993, lưới điện huyện Đức Phổ được kết nối với lưới điện Quảng Ngãi, tạo cơ hội cho Đức Phổ nhận điện lưới quốc gia. Tháng 5/1994, đường dây và các trạm biến áp 500kV Bắc - Nam hoàn thành, đưa vào sử dụng, nối lưới điện 3 miền Bắc - Trung - Nam, vận hành trong hệ thống điện hợp nhất, hỗ trợ cho nhau. Năm 1994, huyện Ba Tơ được cấp điện. Các năm sau đó, các huyện Sơn Hà, Trà Bồng được cấp điện và năm 1998, lưới điện quốc gia về đến huyện miền núi cuối cùng ở Quảng Ngãi - huyện Sơn Tây. Thời gian này, huyện đảo Lý Sơn cũng được UBND tỉnh đầu tư một trạm diezel phát điện với công suất lắp đặt 304kV, đáp ứng một phần nhu cầu dùng điện của người dân trên huyện đảo cách đất liền 30km.

Hiện nay hầu hết các vùng sâu, vùng xa miền núi Quảng Ngãi đã có điện lưới quốc gia. Đầu tư mở rộng lưới, bán điện trực tiếp đến 6 huyện vùng cao của Quảng Ngãi với mật độ dân cư thưa thớt, giao thông cách trở. Đây là sự nỗ lực rất lớn của ngành điện lực, góp phần nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần của người dân. Có thể kể đến những xã miền núi đặc biệt khó khăn để nguồn điện kéo về, giờ đã bừng sáng sau có điện như: xã Ba Nam (huyện Ba Tơ), làng Mô Níc (xã Sơn Kỳ, huyện Sơn Hà), thôn Trung (xã Trà Sơn, huyện Trà Bồng), các đỉnh núi cao ở Sơn Tây, Tây Trà.

Lưới điện huyện đảo Lý Sơn sau khi được cấp điện từ hệ thống điện quốc gia bằng cáp ngầm

Một dự án trọng điểm quốc gia được thực hiện: Điện lưới quốc gia ra đảo. Hơn 10 km đường dây ở đất liền, 30km cáp ngầm vượt biển, gần 01 tháng thi công liên tục để điện lưới quốc gia vươn ra biển lớn, đến đảo tiền tiêu. Ngày 28/9/2014, Tập đoàn Điện lực Việt Nam cùng UBND tỉnh Quảng Ngãi tổ chức khánh thành Dự án cấp điện từ hệ thống điện quốc gia cho huyện đảo Lý Sơn bằng cáp ngầm. Dự án do Tổng công ty Điện lực miền Trung và Công ty Điện lực Quảng Ngãi triển khai xây dựng, tổng vốn đầu tư hơn 652,5 tỷ đồng, với đường cáp ngầm trung áp 22 kV dưới lòng biển, nối từ đất liền huyện Bình Sơn ra huyện đảo Lý Sơn. Ðiểm đầu đấu nối đường dây tại trạm biến áp 110 kV Dung Quất và điểm cuối trên đảo đặt tại thôn Ðông, xã An Vĩnh. Gần 4.300 công tơ điện tử được lắp đặt cho người dân trên đảo, đánh dấu mốc son mới cho sự phát triển của huyện đảo Lý Sơn.

Lần lượt điện về những vùng lõm, vùng trũng. Dù có những nơi có một vài hộ dân, hóa đơn tiền điện mỗi hộ vài chục ngàn, chưa đủ chi phí để công nhân đi thu tiền điện hằng tháng. Niềm vui của người dân khi dòng điện về bản làng, hải đảo là động lực phấn đấu cho cán bộ, công nhân viên ngành Điện suốt 30 năm qua.

Thay đổi bộ mặt nông thôn vùng lưới điện tiếp nhận

Từ năm 2000, lưới điện Quảng Ngãi có bước đổi đổi thay ngoạn mục. Nhiều dự án điện được Tập đoàn Điện lực Việt Nam, Tổng công ty Điện lực miền Trung đầu tư xây dựng tại Quảng Ngãi như: Dự án lưới điện nông thôn vốn vay của Ngân hàng Thế giới (WB) và Ngân hàng Đầu tư phát triển Châu Á (ADB); các dự án Năng lượng nông thôn REI, REI mở rộng, REII; Dự án thành phần lưới điện phân phối nông thôn RD... và hàng loạt các giải pháp khác được triển khai thực hiện, đảm bảo cho lưới điện vận hành an toàn, đặc biệt là cấp điện về vùng nông thôn.

Đóng điện công trình thuộc dự án DEP Đức Phổ tại xã Phổ An

Cùng với 18 tiêu chí nông thôn mới, ngành điện Quảng Ngãi luôn nỗ lực đồng hành cùng địa phương thực hiện tiêu chỉ số 4 về điện. Tuy nhiên, khó khăn nhất là vẫn là các vùng lưới điện nông thôn đã xuống cấp trầm trọng, tiếp nhận từ các công ty cổ phần, HTX điện trong tỉnh. Tuy nhiên, Quảng Ngãi là tỉnh cuối cùng trong cả nước thực hiện bàn giao lưới điện nông thôn cho ngành điện. 

Đến cuối năm 2004, Công ty Điện lực Quảng Ngãi đã tiếp nhận lưới điện trung áp nông thôn từ các HTX dịch vụ điện. Đa số các công trình xây dựng không đảm bảo trình tự đầu tư, thiếu phê duyệt, hồ sơ quyết toán, cấp đất... Nhưng với nỗ lực của Công ty Điện lực Quảng Ngãi phối hợp cùng chính quyền địa phương, các HTX dịch vụ điện đã tiếp nhận 298 công trình với 646km đường dây trung áp, 418 trạm biến áp phụ tải, tổng dung lượng gần 55MVA. Đến năm 2007, Công ty Điện lực Quảng Ngãi tiếp nhận lưới điện lâm trường, lưới điện quân đội và hoàn thành trong năm 2008.

Tháng 01/2015, Công ty Điện lực Quảng Ngãi thực hiện tiếp nhận lưới điện hạ áp tại huyện Đức Phổ (12 xã) với khối lượng đường dây hạ áp gần 330km và hơn 32.200 công tơ, đã bán điện trực tiếp đến hộ dân toàn huyện.

Đến năm 2019, Công ty Điện lực Quảng Ngãi đã hoàn thành tiếp nhận lưới điện tại 64/66 xã, thuộc các huyện Minh Long (4 xã), Nghĩa Hành (11 xã), Sơn Tịnh (15 xã), Mộ Đức (12 xã), Tư Nghĩa (12 xã), Bình Sơn (10 xã). Khối lượng tiếp nhận: 1.291,05 km đường dây hạ áp và 153.933 khách hàng PC Quảng Ngãi đã tiếp nhận lưới điện hạ áp nông thôn ở các xã thuộc huyện Minh Long, Nghĩa Hành, Sơn Tịnh, Mộ Đức và Tư Nghĩa. Tổng khối lượng tiếp nhận hơn 1.100 km đường dây hạ áp và hơn 133.400 khách hàng. Thời điểm bàn giao, lưới điện nông thôn tại các xã khu vực nông thôn phần lớn được xây dựng từ 20 - 30 năm trước và do địa phương quản lý, kinh doanh. Do việc xây dựng tự phát, chắp vá, nguồn vốn hạn hẹp nên hầu hết lưới điện không đạt tiêu chuẩn kỹ thuật. Quá trình vận hành khai thác lưới điện hầu như không được sửa chữa, nâng cấp cho nên lưới điện xuống cấp, mất an toàn, chất lượng điện không đảm bảo, tổn thất điện năng khu vực nông thôn rất cao, có nơi tỷ lệ tổn thất điện năng lên tới 40 đến 45%. Số lượng công tơ hư hỏng và số hộ mua điện theo hình thức khoán của địa phương chiếm tỷ lệ lớn. Sau tiếp nhận, Công ty đã bổ sung nguồn vốn 3 tỷ/xã để cải tạo, nâng cấp lưới điện nông thôn.

Lưới điện huyện Đức Phổ được đầu tư, cải tạo sau khi PC Quảng Ngãi tiếp nhận

Nếu như sau tái lập tỉnh 1989 các huyện miền núi của tỉnh Quảng Ngãi vẫn “trắng điện” thì 30 năm sau, Công ty Điện lực Quảng Ngãi đang quản lý vận hành hơn 200 km đường dây cao thế 35kV, hơn 1.750 km đường dây trung thế 15/22 kV và gần 1.500 km đường dây hạ thế 0,4 kV; 10 trạm biến áp trung gian và hơn 1600 trạm biến áp phụ tải với tổng công suất hơn 350.000 kVA. Đến nay, trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi đã có 184/184 xã, phường có điện lưới quốc gia, một nguồn điện an toàn, chất lượng để phát triển mọi mặt đời sống người dân.

Việc hoàn thành tiêu chí số 4 về điện trong công cuộc xây dựng nông thôn mới đã làm đang đổi thay diện mạo nhiều miền quê ở Quảng Ngãi. Tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn huyện ngày càng giảm, chất lượng cuộc sống của người dân ngày càng được nâng lên, phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập. Vùng nông thôn, miền núi, hải đảo ở Quảng Ngãi bừng sáng, sẵn sàng hội nhập với thời đại mới.

Phạm Vĩnh Toàn